Budżety obywatelskie - jak organizacje mogą z nich korzystać
Budżet obywatelski to część wydatków miasta lub gminy, o której przeznaczeniu decydują mieszkańcy w głosowaniu. Projekty zgłaszają zwykle osoby fizyczne, ale organizacje pozarządowe pomagają je przygotować, promować i często współrealizować. To najkrótsza droga do sfinansowania zmian w najbliższym otoczeniu - od placów zabaw po cykle zajęć.
Pokaż więcejPokaż mniej
Jak działa budżet obywatelski
Cykl trwa zwykle około roku: najpierw mieszkańcy zgłaszają projekty, potem urząd weryfikuje je pod kątem formalnym i możliwości realizacji, następnie odbywa się głosowanie, a zwycięskie projekty trafiają do budżetu na kolejny rok. Harmonogram i limity kwot dla projektów osiedlowych i ogólnomiejskich określa każda gmina w swojej uchwale. Projekt musi dotyczyć zadań własnych gminy i mieścić się w limicie kosztów, a urząd ocenia też, czy da się go zrealizować w ciągu jednego roku budżetowego.
Rola organizacji
Organizacje pozarządowe pomagają mieszkańcom przygotować projekty, zebrać poparcie i przeprowadzić kampanię przed głosowaniem. Przy projektach miękkich - zajęciach dla seniorów, wydarzeniach sąsiedzkich czy warsztatach - organizacja może później zostać realizatorem, jeśli gmina zleci zadanie w konkursie lub w trybie małych grantów.
Projekty twarde, np. remont skweru czy plac zabaw, realizuje urząd, ale organizacja może zadbać o ich dopasowanie do potrzeb mieszkańców i późniejsze ożywienie przestrzeni.
Budżety obywatelskie dobrze uzupełniają inne źródła finansowania lokalnych inicjatyw, np. NOWEFIO czy granty fundacji korporacyjnych. Działania angażujące mieszkańców w decyzje publiczne znajdziesz też w obszarze prawa człowieka i demokracja.
- Nabór projektów raz w roku, według harmonogramu każdego miasta
- Projekty twarde (infrastruktura) i miękkie (wydarzenia, zajęcia)
- O wyniku decyduje głosowanie mieszkańców, nie komisja
Lista naborów
Załóż konto w aplikacji: dostajesz powiadomienia i pełne dopasowanie AI do profilu organizacji.
Zobacz też
Województwa
Obszary tematyczne
Źródła finansowania
Najczęstsze pytania o budżet obywatelski
Czy budżet obywatelski jest obowiązkowy?
W miastach na prawach powiatu tak - przepisy wymagają, by przeznaczyły na niego co najmniej 0,5% wydatków z ostatniego sprawozdania z wykonania budżetu. W pozostałych gminach budżet obywatelski jest dobrowolny, ale wiele z nich go prowadzi.
Kto może zgłosić projekt do budżetu obywatelskiego?
Zasady określa uchwała rady gminy. Zwykle projekt zgłasza mieszkaniec z poparciem określonej liczby osób. Organizacje mogą być pomysłodawcami pośrednio, przez swoich członków, oraz partnerami przy realizacji.
Kto realizuje wybrane projekty?
Co do zasady miasto lub gmina, która wydaje środki zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Projekty miękkie, np. zajęcia czy wydarzenia, bywają zlecane organizacjom w konkursach ofert lub w trybie małych grantów.